بررسی انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها

امضای قراردادها

بررسی انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها سبب می‌شود که افراد بتوانند در روابط قراردادی خود ضرورت‌ها را تشخیص دهند و عقد مناسب را انتخاب کنند. مهم‌ترین بخش هر قرارداد حقوقی، مذاکراتی است که در ابتدای کار انجام می‌گیرد و زمینه ایجاد یک قرارداد دوطرفه مناسب را فراهم می‌نماید. البته ما به شما توصیه می‌کنیم که پیش از انجام هر اقدامی، به‌منظور ایجاد یک رابطه سالم، دوطرفه و بی‌خطر همچنین جلوگیری از سو استفاده یکی از طرفین عقد، از یک وکیل مجرب کمک بگیرید. وکلا اطلاعات بالایی در زمینه انواع عقود دارند و می‌توانند شرایط مناسبی مابین دو طرف قراردادها ایجاد نمایند. ما در این مطلب اطلاعات مفیدی در خصوص عقدها و قراردادها برای جلوگیری از تضییع حقوق شما در اختیارتان قرار می‌دهیم؛ بنابراین پیشنهاد می‌دهیم تا انتها با ما باشید.

قرارداد یا عقد چیست و چه معنایی دارد؟

عقد به این معناست که یک یا چند نفر در برابر یک نفر یا چند نفر دیگر برای امر مشخصی تعهد دهند و توافق نمایند. عقد یک مسئله حقوقی به شمار می‌رود که ناشی از اراده و توافق یک یا چند نفر است. اثرات عقد یا قرارداد برای یک طرف معامله تعهد ایجاد می‌کند و برای طرف دیگر مزایایی به همراه دارد. البته عقد همیشه درباره ایجاد تعهد نیست و گاهی اوقات به انتقال تعهد ختم می‌گردد.

به طور مثال، فرد بدهکار طبق توافق با بستانکار، بدهی خود را به شخص دیگری واگذار می‌نماید. در برخی شرایط نیز عقد مربوط به سقوط تعهدات است. برای این مدل عقدها می‌توانیم از مثال موجر و مستأجر استفاده کنیم. گاهی این دو شخص با رضایت یکدیگر در جهت لغو تعهدات یکدیگر عمل می‌نمایند که به این قراردادها، اقاله می‌گویند. انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها هر کدام برای موارد مشخصی کاربرد دارند و بهتر است افراد پیش از هر قراردادی اطلاعات کافی درباره هر یک داشته باشند.

امضای عقود

 عقود معین در قانون مدنی چگونه تعریف می‌شوند؟

عقود معین در قانون مدنی به دو شکل تقسیم‌بندی می‌گردند که عبارت‌اند از:

  • عقد معوض: این عقدها بر اساس طبیعتی که دارند، شامل دو موضوع می‌شوند. هر کدام از طرفین عقد در مقابل تعهد یا مالی که می‌دهد، تعهد یا مال دیگری را دریافت می‌کند.
  • عقد مجانی: در عقد مجانی یک یا چند نفر در برابر یک یا چند نفر دیگر به انجام کاری تعهد می‌دهند یا مالی را به دیگری تملیک می‌کنند، بدون این که برای افراد الزامی به وجود آید.

برای درک بهتر این دو عقد باید اشاره کنیم که عقد معوض شامل اجاره، معاوضه و بیع می‌شوند. صلح، عاریه، هبه، وکالت و ودیعه نیز در زمره عقد مجانی و غیر معوض قرار می‌گیرند. البته در عقدهای مجانی نیز می‌توان شرط پرداخت عوض را اجرا نمود. در بخش بعدی انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها بررسی خواهیم کرد.

دسته بندی انواع عقد در قانون مدنی

عقدها در قانون ویژگی‌ها و انواع مختلفی دارند و هر کدام در شرایط مشخصی استفاده می‌شوند. برخی از عقدها در قانون به شکل زیر تعریف می‌گردند.

1.    عقد لازم

در عقدهای لازم، هیچ‌کدام از طرفین قرارداد یا معامله، نمی‌توانند به صورت ارادی معامله را فسخ نمایند. مگر در شرایط زیر:

  • مواردی که در قانون مشخص شده‌اند و به‌موجب آن یکی از طرفین حق فسخ دارد.
  • عقد اقاله که افرادی که قرارداد مابین آن‌ها بسته شده، می‌توانند ضمن انجام توافق آن را باطل کنند.

2.    عقد جایز

در عقد جایز، یکی از طرفین می‌توانند هر زمانی که بخواهند قرارداد را فسخ کنند. البته قابلیت فسخ جزو ماهیت عقد جایز نیست و قابل اسقاط است. اگر جواز عقد با نظم عمومی ارتباط داشته باشد، نمی‌توان عقد جایز را از نظر قابلیت فسخ به شکل عقد لازم درآورد. این عقدها شامل رجوع از وصیت و نکاح می‌شود. به طور کلی، عقدهای جایز و انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها را با روش‌های زیر می‌توان غیرقابل‌فسخ کرد.

  • منعقد شدن عقد در چارچوب عقد صلح
  • ذکر شرط عدم قابلیت فسخ قرارداد
  • گنجاندن عقد جایز در ضمن عقد لازم
  • ذکر شرط عدم قابلیت فسخ در ضمن خود عقد جایز مانند وکالت بلاعزل دادن به کسی

3.    عقد دو وجهی

برخی عقدها ممکن است نسبت به یکی از طرفین قرارداد لازم باشد و برای طرف دیگر جایز. هنگامی که عقد برای یکی از افراد حق ایجاد کند، قرارداد برای او جایز است و برای طرف دیگر لازم مانند رهن. در رهن، عقد نسبت به مرتهن که حق برای وی ایجاد شده، جایز است. وی می‌تواند هر زمانی که مایل باشد، عقد را فسخ نماید. این عقد برای راهن لازم است و شخص پیش از اداکردن دین خود نمی‌تواند رهن را مسترد کند.

انواع احکام

4.    عقد خیاری

در عقد خیاری، برای همه طرفین، یکی از آن‌ها یا شخص ثالث حق فسخ ایجاد می‌شود. عقد خیاری جزو عقدهای لازم محسوب می‌گردد که در آن اختیار و حق فسخ معامله وجود داشته باشد. شما می‌توانید برای اطلاع بیشتر از انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها با یک وکیل خبره مشورت نمایید.

5.    عقد منجز

عقد منجز به قراردادی گفته می‌شود که اثر آن بر اساس انشا به امر دیگری موقوف نباشد. تعلیق در انشا به معنای وابسته کردن، تشکیل و ایجاد معامله که باطل محسوب می‌گردد. تعلیق در منشا هم به معنای وابسته نمودن وجود و همچنین تحقق ماهیت عقد، صحیح است.

6.    عقد معلق

در این نوع عقد، تأثیر عقد بر اساس انشا به امر دیگری موقوف است. عقد معلق طی مراحل انشا و توافق با عقدهای دیگر تفاوتی ندارد. در واقع، انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها در عقد معلق به امور خارجی وابسته است.

7.    عقد عهدی

عقد عهدی به عهدی گفته می‌شود که تأثیرات آن به ایجاد، انتقال یا سقوط تعهد ختم می‌گردد. چنانچه، تعهد برای یکی از متعاقدین به وجود آید، به آن عقد تعاهدی یا دو تعهدی گفته می‌شود مثل قولنامه. چنانچه این تعهد برای یکی از طرفین حاضر در عقد به وجود آید، به آن عقد یک تعهدی می‌گویند مثل تعهد به عدم فروش.

معرفی مهم ترین عقدهای معین

در اینجا برخی از مهم‌ترین عقدهای معین را برای شما شرح می‌دهیم. این عقدها به صورت زیر هستند:

1.    اجاره یا تملیک منافع

اجاره به عقدی گفته می‌شود که بر اساس آن مستأجر مالک منافع عین مستاجره می‌گردد و باید در مقابل موجر متعهد به پرداخت مال‌الاجاره شود. طی عقد اجاره نیز مانند سایرین دو عوض وجود دارد که یکی شامل منافع عین مستاجره و دیگری مال‌الاجاره است. در طی این توافق، موجر به صورت مجانی منافع عین مستاجره را ارائه دهد. این منافع بر اساس مال‌الاجاره‌ای که از طرف مستأجر پرداخت می‌گردد، به وی واگذار می‌شود.

2.    عقد مزارعه

در ادامه بحث در خصوص انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها به مزارعه می‌پردازیم. این عقد قراردادی است که یکی از طرف معامله برای مدت مشخصی، زمینی را در اختیار شخص دیگری می‌گذارد. زارع باید در زمین زراعت کنند و سود حاصل شده را با صاحب زمین تقسیم نماید. مزارعه یکی از عقود معوض به‌حساب می‌آید که طی آن، منفعت زمین با حصه مشاعی از زرع مبادله می‌گردد.

3.    عقد مضاربه

مضاربه به عقدی گفته می‌شود که بر اساس آن مالک سرمایه را در اختیار فرد قرار می‌دهد، با ذکر این نکته که طرف مقابل با آن تجارت نموده و در سود آن سهیم شوند. مضاربه جزو عقدهای معوض است که در آن سرمایه فرد مالک در مقابل کار مضارب قرار می‌گیرد.

4.    قرارداد جعاله

کسب دانش کافی در خصوص انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها مانع سو استفاده افراد می‌گردد. قراردادهای جعاله به دو صورت انجام می‌شود. در جعاله خاص، فرد ملتزم می‌شود که چنانچه شخص کاری که از او درخواست شده را انجام دهد، اجرت مشخصی به عامل بپردازد. در طی قرارداد جعاله عام، جاعل التزام می‌یابد که اگر هر کس از وی درخواستی داشته باشد، اجرت معینی را به اولین فردی که کار را انجام می‌دهد، پرداخت نماید. جعاله نیز از جمله عقدهای معوض است؛ چراکه وقتی عامل مستحق اجرت عمل می‌شود که متعلق جعاله را انجام دهد. به طور مثال، چنانچه برای تسلیم مال، اجرت گم شده باشد، جاعل با تسلیم کالا ملتزم می‌گردد. در جایی که نتیجه برای انجام کاری موردنظر باشد، تاریخ استحقاق حق، پایان کار است.

انواع قراردادها و شرایط آن

جمع‌بندی

انواع قراردادها، عقود، احکام، شرایط و نتایج آنها را در مقاله امروز مورد بررسی قرار دادیم. در قانون مدنی کشور ما عقدها به دو دسته معوض و غیر معوض یا مجانی تقسیم می‌شوند. سایر عقودی که معرفی کردیم، جزو زیر مجموعه این دو قرار می‌گیرند. شما با استفاده از شرایطی که درباره هر یک از عقود توضیح دادیم، می‌توانید برای خودتان قرارداد تنظیم نمایید. اطلاع از شرایط هر یک از عقود ذکر شده سبب می‌گردد که در مراحل بعدی، خسارتی به شما تحمیل نشود. همچنین در این راستا می‌توانید از وکلای حقوقی نیز کمک بگیرید و از آن‌ها بخواهید که قراردادی را برای شما تنظیم نمایند.

سوالات متداول

  1. عقد اقاله چگونه عقدی است؟

اقاله به عقدی گفته می‌شود که در آن طرفین قرارداد می‌توانند بر اساس توافقی که بین آن‌ها انجام می‌شود، عقد را باطل کنند.

2 . قرار داد چیست؟

به تعهداتی که بین دو طرف در زمینه کسب‌وکار یا تجارت انجام می‌گیرد، قرارداد می‌گویند. قرارداد باید زمان مشخصی داشته باشد و شروط مربوط به آن ذکر شود.

  1. تبصره در قرارداد چه معنایی دارد؟

به توضیحاتی که برای یک ماده از قانون، مرام‌نامه، بخش‌نامه و اساس‌نامه اضافه می‌گردد، تبصره می‌گویند.

2,706 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *